Trzy duże ślimaki

Gdyby zapytać przypadkowego przechodnia jakie zna gatunki ślimaków występujące w Polsce, z pewnością jednym z pierwszych wymienionych, a często jedynym byłby ślimak winniczek. Pospolity gatunek, zbierany od czasu do czasu jako przysmak. Przysmak we Francji, bo nad Wisłą jada się go rzadko. Przez znaczną część swojego życia, będąc przyrodnikiem delikatnie mówiąc mało uświadomionym spotykałem spore ślimaki w okolicach swojego domu. Kiedy przeprowadziłem się do Krakowa i zamieszkałem na wapiennym wzgórzu, zauważyłem, że cała masa winniczków tu żyjących różni się od znanych mi ślimaków „winniczków”. Myślałem, że to efekt wyjątkowo bogatej w wapń gleby i większej możliwości wzrostu ślimaków. Tak było do czasu gdy pierwszy raz w życiu przeglądałem kolorowy przewodnik do identyfikacji ślimaków. Byłem całkiem zdziwiony gdy „swojego” ślimaka znalazłem tuż obok winniczka, ale podpisanego jako ślimak żółtawy. I skromną wiedzą właśnie na temat ślimaka żółtawego chciałbym się podzielić, wspominając przy okazji o innych dużych ślimakach.

Ślimak żółtawy jest mniejszy od winniczka. Ma też mniej zmienne ubarwienie muszli. O ile winniczek może mieć muszlę od niemal białej do ciemnobrązowej z wyraźnymi pasami, to ślimak żółtawy ma muszę niemal wyłącznie białą, jasnoszarą, biało żółtawą, rzadko kiedy słabo zaznaczają się jasne, beżowe pasy. Przy okazji porównywania rozmiarów można zapytać co oznacza, że ślimak jest mniejszy? Przecież mały winniczek może mieć rozmiar średniego i dużego ślimaka żółtawego, w zależności od wieku. Ślimak żółtawy ma rozmiar wyraźnie mniejszy przy tej samej liczbie skrętów muszli. Dość łatwą cechą pozwalającą na odróżnienie ślimaka żółtawego jest brak u niego tzw. dołka osiowego, wyraźnie zaznaczonego u winniczka.

Porównanie spodu muszli ślimaka winniczka (z lewej) i żółtawego. Strzałka wskazuje dołek osiowy.

Porównanie spodu muszli ślimaka winniczka (z lewej) i żółtawego. Strzałka wskazuje dołek osiowy.

Ślimak żółtawy do jesieni roku 2014 był gatunkiem objętym ochroną ścisłą (obecnie ochroną częściową), ze względu na niewielki areał występowania w Polsce ograniczony do południowo-wschodnich regionów kraju i zahaczający mocno o Wyżynę Małopolską. Ślimak winniczek natomiast (objęty obecnie ochroną częściową), występuje w całej Polsce na skutek rozprzestrzenienia go w średniowieczu przez zakonników. Wcześniej występował prawdopodobnie jedynie w najbardziej południowych regionach kraju. Obydwa ślimaki nieco różnią się pod względem zajmowanych siedlisk. O ile winniczek lubi wszelkie zarośla, lasy i parki to ślimak żółtawy nieźle radzi sobie w bardzo suchych siedliskach z ubogą roślinnością. Choć często widuje się go również w różnego rodzaju zaroślach, stosunkowo rzadko można te dwa ślimaki obserwować w tych samych stanowiskach. Warto zatem zwracać uwagę, czy przypadkiem spory ślimak, którego w ostatniej chwili udało się nie zdeptać nie jest ślimakiem żółtawym.

Ślimak żółtawy Helix lutescens aktywny w czasie deszczu.

Ślimak żółtawy Helix lutescens aktywny w czasie deszczu.

Trzeci gatunek ślimaka, o którym warto wspomnieć to Cornu aspersa. Ślimak występujący pospolicie w zachodniej i południowej Europie z izolowanymi stanowiskami m.in. w Niemczech. Wyglądem przypomina winniczka, skręty jego muszli są jednak mniej obłe niż u pozostałych wspomnianych ślimaków, poza tym ma bardziej pstrokatą muszlę (fot. 3). Jest to również jadalny ślimak i nie wykluczone, że z powodu gospodarczego znaczenia będzie się miejscami pojawiał poza swoim naturalnym zasięgiem. Gatunek ten jest też hodowany w laboratoriach, a nawet przez terrarystów. Ślimaki choć powolne mają spore zdolności do ucieczki ze względu na możliwość pełzania po niemal każdej powierzchni ustawionej pod dowolnym kątem. Nie wykluczone, że w Polsce C. aspersa pojawią się w stanie dzikim, przed czym należy przestrzegać gdyż nie wiadomo, czy gatunek ten nie stanie się inwazyjnym.

Pokrój muszli trzech dużych ślimaków. Od lewej: żółtawy, winniczek i C. aspersa.

Pokrój muszli trzech dużych ślimaków. Od lewej: żółtawy, winniczek i C. aspersa.

Różnice w ubarwieniu muszli winniczka Helix pomatia.

Różnice w ubarwieniu muszli winniczka Helix pomatia.

C. aspersa jako produkt spożywczy na targu w Atenach.

C. aspersa jako produkt spożywczy na targu w Atenach.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s