Co zrobić, gdy niszczą rzekę?

Często w wiadomościach do Małych rzek znajduję informację o jakichś zniszczeniach na rzekach z prośbą o pomoc w danej sprawie. Niestety, czasem trudno w konkretnym przypadku pomóc zdalnie. Niemniej, zawarte w poniższym tekście wskazówki powinny pomóc w podjęciu interwencji w przypadku podejrzeń o łamanie prawa.

Jeżeli mamy podejrzenie, że niszczone jest siedlisko przyrodnicze (w sensie zdefiniowanym przez UE) np. rzeki włosienicznikowe, niszczone jest siedlisko gatunku chronionego lub prace powodują śmiertelność gatunków chronionych, należy w pierwszej kolejności poinformować o tym prowadzących prace. Informacja powinna polegać na podaniu, jaki gatunek chroniony ucierpiał i najpewniej ucierpi przy dalszym prowadzeniu prac. W tej sytuacji, uświadomiony wykonawca powinien odstąpić od pracy, a jeżeli tego nie zrobi mamy prawo poinformować Policję o możliwości popełnienia przestępstwa. Należy udokumentować zniszczenia w każdy możliwy sposób. Jednocześnie, należy telefonicznie poinformować odpowiednią Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska (RDOŚ), a żeby mieć potwierdzenie zgłoszenia sprawy, jak najszybciej wysłać e-mail opisujący szczegółowo sytuację. Również, gdy nasza bezpośrednia interwencja doprowadzi do przerwania prac, należy jak najszybciej powiadomić o sprawie RDOŚ. W sytuacji, gdy nie wiemy, kto prowadzi prace (np. sprzęt do prac ziemnych stoi przy bagrowanej rzece w niedzielę i nikogo przy nim nie ma), należy z jak najlepiej wykonaną dokumentacją zwrócić się mailowo do RDOŚ.

W przypadku, gdy nie jesteśmy pewni, czy niszczone są wartości przyrodnicze pozwalające formalnie ingerować w sprawę, np. nie potrafimy stwierdzić czy ginące ryby czy małże są chronione, warto zwrócić się o pomoc do kompetentnych NGOsów, z których polecam szczególnie Klub Przyrodników, WWF Polska, a w woj. świętokrzyskim Towarzystwo Badań i Ochrony Przyrody, lub innych, o którym wiemy, że mogą być pomocne. Odpowiednie osoby powinny doradzić, co robić dalej.

Pamiętajmy – kluczowa jest dobra dokumentacja strat. Na zdjęciach/filmikach video powinno być widać ogólny plan (tak, żeby można było rozpoznać to miejsce w terenie), skutki wykonywanych prac („urobek” z dna rzeki na brzegu, pogłębione dno, profilowane brzegi, zasypywane wyrwy brzegowe, starorzecza itp.) oraz rośliny/zwierzęta, które zostały w wyniku prac uśmiercone. Robiąc fotografie postarajmy się, by umożliwiały identyfikację gatunku (np. małże – widok muszli z boku i z góry, ryby – widok z boku, raki – widok z góry i od spodu, rośliny – liście i jeśli są – kwiatostany). Często pomocne jest położenie przy fotografowanym okazie linijki lub innego przedmiotu pozwalającego na określenie jego wielkości. Bardzo ważne jest też ustawienie w aparacie aktualnej daty i godziny, tak by zdjęcia można było wykorzystać jako dowód w ewentualnym postępowaniu administracyjnym.

Warto też pamiętać, że nawet jeżeli nie stwierdzamy gatunków chronionych, a w przypadku bagrowania rzeki znajduje się martwe lub wciąż jeszcze żywe ryby w urobku, można próbować powstrzymać prace powołując się nie na przepisy o ochronie przyrody, ale o prawach zwierząt, w myśl których nie można powodować nadmiernego cierpienia kręgowców (w tym ryb i minogów), a takim jest pozostawienie ich na lądzie, które prowadzi do uduszenia (nie ma powodów, żeby wykonawca prac wodnych odpowiadał w tym przypadku inaczej niż sprzedawca żywych karpi).

Warto pamiętać, że powyższe wskazówki dotyczą również siedlisk lądowych.

Tekst: Maciej Bonk (Instytut Ochrony Przyrody PAN), Joanna Przybylska (Towarzystwo Badań i Ochrony Przyrody).

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
Koza znaleziona w urobku. Niektóre gatunki można łatwo zidentyfikować nawet na słabej jakości zdjęciach. W przypadku ryb można ich skórę delikatnie przetrzeć wilgotną szmatką aby uwidocznić cechy identyfikacyjne.

2 Comments

  1. W moim odczuciu bardzo potrzebne informacje! Dziękuję. Szukam jeszcze info jak postępować gdy ktoś niszczy obszary chronione ze względu na migrację zwierzaków. Puki co nie znalazłam, jak byście coś wiedzieli, będę wdzięczna za informacje.

    Like

Leave a Comment

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s