Poszukiwana kłokoczka południowa

Łukasz Piechnik – pracownik Instytutu Botaniki PAN w Krakowie, weryfikuje znane i poszukuje nowych stanowisk kłokoczki południowej (Staphylea pinnata). W tym celu korzysta z wiedzy nie tylko botaników, przyrodników i leśników ale także działających lokalnie, etnografów, historyków a nawet kulinarnych regionalistów.

Na początek kilka słów o tym interesującym krzewie. Kłokoczka południowa jest dużym krzewem pochodzącym ze środkowej i południowej Europy oraz Azji Mniejszej. Przez Celtów i Słowian była uważana za roślinę o dużym znaczeniu rytualnym. Naturalnie występuje, choć niezbyt często, w Polsce południowej od Podkarpacia (Beskid Niski, pasma Pogórzy od Przemyśla po Bochnię) a także na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Stanowiska z Górnego Śląska, Opolszczyzny i Dolnego Śląska nie są przez większość botaników uważane za naturalne.

Ludność wiejska powszechnie używała jeszcze do połowy XX w kłokoczki do wielu celów m. In.: do przygotowania palm wielkanocnych, jako składnik wianków na Oktawę Bożego Ciała czy bukietów na Święto Matki Boskiej Zielnej. Z jej twardego drewna wykonywano kije do maselniczek, laski, okładki do książek, szkatułki czy narzędzia. Nasiona z kolei dostarczały oleju do lampek i były wykorzystywane do wyrobu korali, bransolet i przede wszystkim różańców. Podobno w przeszłości każdy gospodarz chciał mieć przy chałupie kłokocynę (ludowa nazwa kłokoczki w Krakowskiem).

Bardzo często zdarzało się tak, że kłokoczka południowa nie zachowała się na swych naturalnych stanowiskach w lasach ale jej potomkowie trwają do dziś wśród zabudowań na szeroko rozumianych przychaciach. Jedną z przyczyn zaniku tego krzewu w lasach mogło być przesadzanie jej do ogrodów co było powszechne jeszcze w początkach XXw. Jako, że kłokoczka południowa słabo się rozmnaża z nasion ale bardzo łatwo z tzw. odkładów pędowych (popularne odszczepki) dawniej ludzie po sąsiedzku dzielili się tymi sadzonkami.

Poszukiwane są wszelkie informacje o występowaniu kłokoczki południowej zarówno w lasach, zaroślach jak i na stanowiskach uznawanych za antropogeniczne: ogrody i parki, stare gospodarstwa, przychacia, miejsca po dawnych zabudowaniach, ruiny, zieleń przykościelna, klasztorna i cmentarna, otoczenie kapliczek i krzyży przydrożnych. Istotne są także wszelkie informacje o pochodzeniu danego okazu/okazów, wieku i wykorzystaniu np. w zwyczajach ludowych w danej miejscowości.
Być może ktoś z Czytelników “Małych Rzek” wie gdzie można spotkać stare kłokoczki południowe? Jeżeli tak to bardzo proszę o takie informacje, które mogą być pomocne w planowanych badaniach naukowych. Badania te będą miały na celu poznanie którędy i kiedy krzew ten dotarł na ziemie Polski.

Poniżej kilka zdjęć ułatwiających rozpoznanie tego „dość trudnego” gatunku krzewu w terenie 🙂

Przesyłając informacje autor wyraża zgodę na przechowywanie i przetwarzanie jego danych osobowych przez koordynatora akcji, w celu kontaktu. Imię i nazwisko osoby przesyłającej informacje (autora) może być umieszczone w podziękowania pod internetowymi podsumowaniami akcji oraz w publikacjach wykorzystujących nadesłane dane. W przypadku braku chęci takiego wykorzystania danych oraz chęci usunięcia danych osobowych z bazy, autor powinien poinformować o tym w mailu na adres l.piechnik@botany.pl

Zapraszam do akcji!

Łukasz Piechnik

Fot. 5.

 

 

Fot. 1.

Leave a Comment

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s